Competenties in onderwijs en bedrijf Zowel in het onderwijs als het bedrijfsleven spelen competenties in toenemende mate een rol. In het beroepsonderwijs wordt op MBO niveau vanaf 2010 landelijke competentiegerichte kwalificatiedossiers gehanteerd om opleidingen en beoordelingen vorm te geven. Competentiegerichte leeromgevingen en assessments zijn volop in ontwikkeling. De set competenties van de organisatie SHL dient als basis voor de competentieomschrijvingen in het MBO. Deze set is opgesteld aan de hand van wetenschappelijk onderzoek door Bartram naar de competenties die nodig zijn voor het functioneren in beroepen. Verschillende HBO’s en universiteiten hebben de leerdoelen hun opleidingsprogramma’s omschreven in competenties veelal gerelateerd aan de Dublin descriptoren. Momenteel wordt ook gewerkt aan een competentiegerichte beoordelingssystematiek op het VMBO. Competenties in het onderwijs zijn populair en leiden tot veel veranderingen. Het curriculum krijgt een andere inhoud; er wordt gewerkt op basis van kerntaken en competenties in plaats van vaststaande methodieken uit een boek. Ook de wijze van onderwijzen wordt anders. Competenties ontwikkelen is toch iets anders dan het aanleren van vaardigheden of het opnemen van kennis. Het ontwikkelen van competenties vraagt, in tegenstelling tot het aanleren van vaardigheden of het opdoen van kennis om een authentieke situatie waarin de competenties daadwerkelijk ontwikkeld en toegepast kunnen worden. Nadeel hiervan is dat competentieontwikkeling veelal zeer contextspecifiek is.
Deze hele exercitie wordt ten eerste ondernomen om het leren aantrekkelijk en relevant te maken. Ten tweede is er goede hoop dat de overstap van het onderwijs naar de arbeidsmarkt soepeler verloopt als leerlingen of studenten op een meer competentiegerichte wijze onderwijs hebben genoten. Want ook in het bedrijfsleven spelen competenties in toenemende mate een rol. Competenties worden gebruikt bij het opstellen van functieprofielen op basis waar van bijvoorbeeld werving en selectie, opleiding en ontwikkeling, beloning kan worden vormgegeven. Het werken met competenties maakt horizontale afstemming (tussen de verschillende afdelingen) en verticale afstemming (afstemming met de strategische doelen van de organisatie) beter mogelijk. Competenties maakt het voor de individuele medewerker inzichtelijk wat van hem of haar wordt verwacht in een bepaalde functie en indien zij ambities heeft binnen de organisatie, welke competenties hij of zij nog moet ontwikkelen om aan de eisen van de andere functie te kunnen voldoende. Doorstroom binnen de organisatie wordt transparanter.
In zowel het onderwijs als het bedrijfsleven worden competenties gebruikt. Men zou verwachten dat dit de onderlinge afstemming bevordert. Maar het tegendeel is waar. De competentietaal die in het onderwijs wordt gehanteerd is significant anders dan de competentietaal die in het bedrijfsleven (voor zover over het bedrijfsleven kan worden gesproken) wordt gehanteerd. Wat zou er moeten gebeuren om deze beide talen beter af te stemmen, zodat de kans dat de overgang van het onderwijs naar het bedrijfsleven daadwerkelijk soepeler verloopt. En dat de afstemming tussen onderwijs en bedrijfsleven, bijvoorbeeld binnen een regio nog gemakkelijker gaat. Dit zijn discussies die de divisie BBV graag faciliteert.
|